Thép Không Gỉ Là Gì? Thép Không Gỉ Và Inox Khác Nhau Thế Nào?

18 Tháng 12, 2025

admin

Thép không gỉ (inox) là vật liệu kim loại được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp và đời sống nhờ độ bền cao, khả năng chống ăn mòn tốt và tính ứng dụng linh hoạt. Từ xây dựng, cơ khí đến thực phẩm và y tế, thép không gỉ luôn đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống và công trình hiện đại.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ thép không gỉ là gì, inox có phải là thép không gỉ hay không, cũng như cách phân biệt các mác inox phổ biến như 201, 304, 316. Trong bài viết này, Asia Industry sẽ giúp bạn làm rõ các khái niệm cốt lõi, phân loại và ứng dụng thực tế, từ đó lựa chọn đúng vật liệu phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Thép Không Gỉ Là Gì?

Thép không gỉ (tên tiếng Anh: Stainless Steel, thường gọi là inox) là một loại thép hợp kim của sắt, trong đó hàm lượng crom (Cr) tối thiểu khoảng 10,5% và cacbon không vượt quá 1,2%. Thành phần crom đóng vai trò then chốt khi tạo ra lớp màng oxit thụ động trên bề mặt, giúp thép chống oxy hóa và hạn chế ăn mòn hiệu quả trong nhiều điều kiện môi trường.

Nhờ khả năng chống gỉ tốt, độ bền cao, ít biến màu và chi phí bảo trì thấp, thép không gỉ được xem là vật liệu lý tưởng cho xây dựng, cơ khí, thiết bị công nghiệp, thực phẩm và đồ gia dụng. Tùy vào thành phần hợp kim như crom, niken, molypden, thép không gỉ được phát triển thành nhiều mác khác nhau để đáp ứng từng yêu cầu sử dụng cụ thể.

Thép không gỉ là hợp kim của sắt và crom, nổi bật với khả năng chống ăn mòn và oxy hóa vượt trội.

Ưu Nhược Điểm Của Thép Không Gỉ

Ưu Điểm

Thép không gỉ được ưa chuộng rộng rãi nhờ sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội so với các loại kim loại thông thường:

Khả năng chống ăn mòn cao: Nhờ hàm lượng crom tạo lớp màng bảo vệ bề mặt, thép không gỉ hạn chế gỉ sét hiệu quả trong môi trường ẩm, hóa chất nhẹ và ngoài trời.
Độ bền và tuổi thọ cao: Có khả năng chịu lực tốt, ít biến dạng, giúp công trình và thiết bị vận hành ổn định trong thời gian dài.
Tính thẩm mỹ tốt: Bề mặt sáng bóng, ít bị oxy hóa hay xỉn màu, phù hợp cho cả mục đích kỹ thuật lẫn trang trí.
Dễ gia công, hàn và tạo hình: Thép không gỉ đáp ứng linh hoạt các yêu cầu chế tạo trong cơ khí và công nghiệp.
Chi phí bảo trì thấp: Ít cần sơn phủ hay bảo dưỡng định kỳ, giúp tiết kiệm chi phí vận hành lâu dài.
An toàn và thân thiện với môi trường: Không phản ứng với thực phẩm, dễ tái chế, đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh và bền vững.

Nhược Điểm

Bên cạnh nhiều ưu điểm, thép không gỉ cũng tồn tại một số hạn chế cần lưu ý:

Giá thành cao hơn thép thường do chứa các nguyên tố hợp kim như crom, niken, molypden.
Khả năng dẫn nhiệt kém hơn một số kim loại khác như nhôm hoặc đồng, cần thiết kế kết cấu phù hợp trong một số ứng dụng.
Không phải loại inox nào cũng chống ăn mòn như nhau, nếu chọn sai mác thép có thể bị ăn mòn trong môi trường hóa chất hoặc nước mặn.
Gia công đòi hỏi kỹ thuật cao hơn, đặc biệt với các mác inox cứng hoặc yêu cầu bề mặt thẩm mỹ.

Đặc Tính Của Thép Không Gỉ

Thép không gỉ có những đặc tính vật lý và hóa học đặc trưng, quyết định khả năng ứng dụng trong từng môi trường cụ thể:

Các đặc tính cơ học và hóa học quyết định độ bền, khả năng chịu nhiệt và phạm vi ứng dụng của thép không gỉ.

Thành phần hợp kim đặc biệt: Là hợp kim của sắt với crom ≥ 10,5%, có thể bổ sung niken, molypden, mangan… để thay đổi tính chất.
Cơ chế chống gỉ thụ động: Crom tạo lớp oxit mỏng tự tái tạo trên bề mặt khi tiếp xúc với oxy, giúp bảo vệ kim loại bên trong.
Cấu trúc tinh thể đa dạng: Tồn tại các nhóm chính như Austenitic, Ferritic, Martensitic, Duplex, mỗi nhóm có đặc điểm cơ học và khả năng chống ăn mòn khác nhau.
Độ cứng và độ dẻo thay đổi theo mác thép: Một số loại dễ uốn, hàn; một số khác có độ cứng cao, chịu mài mòn tốt.
Khả năng chịu nhiệt và môi trường phụ thuộc thành phần: Hàm lượng niken và molypden càng cao thì khả năng chịu nhiệt, chịu hóa chất càng tốt.

Ký Hiệu Thép Không Gỉ

Thép không gỉ được phân loại theo nhiều ký hiệu khác nhau dựa trên thành phần hợp kim và tiêu chuẩn sản xuất, trong đó phổ biến nhất hiện nay là các mác inox 201, 304, 316 và 430.

Thép Không Gỉ 201

Tiêu chuẩn phổ biến: AISI 201 / JIS SUS 201
Đặc điểm: Hàm lượng niken thấp, thường bổ sung mangan để giảm giá thành.
Khả năng chống ăn mòn: Trung bình, phù hợp môi trường khô ráo hoặc trong nhà.
Ứng dụng: Đồ gia dụng, trang trí nội thất, thiết bị dân dụng.

Thép Không Gỉ 304

Tiêu chuẩn phổ biến: AISI 304 / JIS SUS 304 / EN 1.4301
Đặc điểm: Chứa niken cao, cấu trúc austenitic ổn định.
Khả năng chống ăn mòn: Tốt, sử dụng phổ biến nhất hiện nay.
Ứng dụng: Công nghiệp thực phẩm, y tế, xây dựng, thiết bị công nghiệp.

Thép Không Gỉ 316

Tiêu chuẩn phổ biến: AISI 316 / JIS SUS 316 / EN 1.4401
Đặc điểm: Có bổ sung molypden (Mo) giúp tăng khả năng chịu ăn mòn.
Khả năng chống ăn mòn: Rất tốt, đặc biệt trong môi trường hóa chất, nước mặn.
Ứng dụng: Công nghiệp hóa chất, hàng hải, xử lý nước, thiết bị ngoài trời.

Thép Không Gỉ 430

Tiêu chuẩn phổ biến: AISI 430 / JIS SUS 430
Đặc điểm: Thuộc nhóm ferritic, không chứa niken, có tính từ.
Khả năng chống ăn mòn: Khá, kém hơn inox 304.
Ứng dụng: Thiết bị gia dụng, vỏ máy, chi tiết trang trí trong nhà.

Bảng Thành Phần Hóa Học Thép Không Gỉ

Mác thép	C (%)	Si (%)	Mn (%)	P (%)	S (%)	Cr (%)	Ni (%)	Khả năng chống ăn mòn & oxy hóa
SUS 316	≤ 0.08	≤ 1	≤ 2	≤ 0.045	≤ 0.03	16 – 18	10 – 14	Rất tốt
SUS 304	≤ 0.08	≤ 1	≤ 2	≤ 0.045	≤ 0.03	18 – 20	8 – 10	Tốt
SUS 304L	≤ 0.03	≤ 1	≤ 2	≤ 0.045	≤ 0.03	18 – 20	9 – 13	Tốt
SUS 201	≤ 0.15	≤ 1	5.5 – 7.5	≤ 0.06	≤ 0.03	16 – 18	3.5 – 5.5	Trung bình
SUS 430	≤ 0.12	≤ 1	≤ 1	≤ 0.04	≤ 0.03	16 – 18	0	Kém

Hàm lượng crom (Cr) và niken (Ni) càng cao thì thép không gỉ càng có khả năng chống ăn mòn và oxy hóa tốt, trong đó inox 316 và inox 304 được đánh giá cao nhất về độ bền và tuổi thọ sử dụng.

Phân Loại Thép Không Gỉ

Dựa trên cấu trúc tinh thể và thành phần hợp kim, thép không gỉ được chia thành 4 nhóm chính: Austenitic, Ferritic, Austenitic-Ferritic (Duplex) và Martensitic. Mỗi nhóm có đặc tính và phạm vi ứng dụng khác nhau.

Thép Không Gỉ Austenitic

Đây là nhóm thép không gỉ phổ biến nhất hiện nay, bao gồm các mác như SUS 301, 304, 304L, 316, 316L, 321, 310S. Nhóm này chứa hàm lượng crom cao và niken tương đối lớn, giúp thép chống ăn mòn tốt, không nhiễm từ, dễ uốn và dễ hàn.

👉 Ứng dụng: đồ gia dụng, thiết bị thực phẩm, bình chứa, ống công nghiệp, kiến trúc và xây dựng.

Thép Không Gỉ Ferritic

Thép Ferritic có cấu trúc tinh thể ferrit, chứa khoảng 12–17% crom, ít hoặc không chứa niken, có tính từ nhẹ. Khả năng chống ăn mòn ở mức khá, chi phí thấp hơn thép Austenitic.

👉 Mác phổ biến: SUS 430, 410, 409
👉 Ứng dụng: đồ gia dụng, vỏ máy, thiết bị trong nhà, chi tiết kiến trúc.

Thép Không Gỉ Austenitic-Ferritic (Duplex)

Thép Duplex kết hợp đặc tính của Austenitic và Ferritic, có độ bền cơ học cao, khả năng chống ăn mòn tốt và hàm lượng niken thấp hơn inox 304/316.

👉 Mác phổ biến: 2205, 2304, LDX 2101
👉 Ứng dụng: công nghiệp hóa dầu, hàng hải, xử lý nước, sản xuất giấy, kết cấu chịu lực cao.

Thép Không Gỉ Martensitic

Nhóm Martensitic chứa khoảng 11–13% crom, có độ cứng và độ bền cao, khả năng chống ăn mòn ở mức trung bình, có thể tôi cứng bằng nhiệt luyện.

👉 Ứng dụng: dao kéo, lưỡi cắt, trục quay, cánh tuabin, chi tiết máy chịu lực.

Bảng So Sánh Các Loại Thép Không Gỉ

Nhóm hợp kim	Từ tính	Tốc độ hóa bền rèn	Chịu ăn mòn	Khả năng hóa bền	Tính dẻo	Làm việc nhiệt độ cao	Làm việc nhiệt độ thấp	Tính hàn
Austenitic	Không	Rất cao	Cao	Rèn nguội	Rất cao	Rất cao	Rất tốt	Rất cao
Duplex	Có	Trung bình	Rất cao	Không	Trung bình	Thấp	Trung bình	Cao
Ferritic	Có	Trung bình	Trung bình	Không	Trung bình	Cao	Thấp	Thấp
Martensitic	Có	Trung bình	Trung bình	Tôi & ram	Thấp	Thấp	Thấp	Thấp
Hóa bền tiết pha (PH)	Có	Trung bình	Trung bình	Hóa già	Trung bình	Thấp	Thấp	Cao

Thép Không Gỉ Và Inox Khác Nhau Như Thế Nào?

Thép không gỉ và inox thực chất không phải là hai loại vật liệu khác nhau. Inox là cách gọi thông dụng tại Việt Nam của thép không gỉ (tên tiếng Anh: Stainless Steel), bắt nguồn từ từ tiếng Pháp inoxydable – nghĩa là “không bị oxy hóa”.

Sự khác nhau chỉ nằm ở cách gọi, không phải ở thành phần hay tính chất. Dù được gọi là thép không gỉ hay inox, vật liệu này đều là hợp kim của sắt chứa tối thiểu 10,5% crom, có khả năng chống ăn mòn nhờ lớp màng bảo vệ trên bề mặt.

Trong thực tế, người dùng thường quen gọi inox 201, inox 304, inox 316…, trong khi tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn và bản vẽ thiết kế thường sử dụng thuật ngữ thép không gỉ. Vì vậy, khi lựa chọn vật liệu, điều quan trọng không phải là tên gọi, mà là mác thép, tiêu chuẩn sản xuất và môi trường sử dụng.

👉Tóm lại, thép không gỉ chính là inox – chỉ khác nhau về cách gọi, còn thành phần, tính chất và ứng dụng hoàn toàn giống nhau.

Làm Sao Nhận Biết Inox 304 Với Inox 201?

Trên thực tế, inox 304 và inox 201 rất khó phân biệt bằng mắt thường do bề mặt đều sáng bóng và có hình thức tương tự nhau. Tuy nhiên, bạn có thể nhận biết hai loại inox này thông qua một số cách thử phổ biến dưới đây.

Inox 304 và inox 201 khó để nhận biết qua mắt thường, cần dùng axit hoặc thuốc thử để kiểm tra

Cách Nhận Biết Inox 304 Và Inox 201

Cách thử	Inox 304	Inox 201
Dùng nam châm	Không hút hoặc hút rất yếu	Hút nhẹ
Dùng axit	Hầu như không phản ứng	Có hiện tượng sủi bọt
Thuốc thử chuyên dụng	Đổi màu xám hoặc xanh nhạt	Đổi màu đỏ gạch

Inox 304 có hàm lượng niken cao, bề mặt sáng, sạch, khả năng chống gỉ tốt và độ bền cao, nên giá thành thường cao hơn.
Inox 201 có hàm lượng niken thấp hơn, thay thế bằng mangan; trong khi inox 430 chứa nhiều sắt và ít niken. Vì vậy, inox 201 và 430 dễ bị hoen gỉ hơn nếu sử dụng trong môi trường ẩm hoặc ngoài trời, tuổi thọ thấp hơn inox 304.

Do đặc điểm bề mặt tương tự nhau, việc quan sát bằng mắt thường gần như không thể xác định chính xác mác inox. Cách nhận biết đáng tin cậy nhất hiện nay là sử dụng axit hoặc thuốc thử chuyên dụng. Khi nhỏ axit lên bề mặt, inox 304 gần như không phản ứng, trong khi inox 201 sẽ sủi bọt và đổi màu.

Ứng Dụng Thép Không Gỉ

Nhờ độ bền cao, khả năng chống ăn mòn tốt và tính ứng dụng linh hoạt, thép không gỉ được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau:

Công nghiệp – cơ khí chế tạo: Ống inox, bồn bể, khung kết cấu, thiết bị chịu áp lực, chi tiết máy.
Xây dựng – kiến trúc: Lan can, tay vịn, mặt dựng, kết cấu trang trí, hạng mục ngoài trời.
Thực phẩm và đồ uống: Dây chuyền sản xuất, bồn chứa, thiết bị chế biến, đảm bảo vệ sinh an toàn.
Y tế – dược phẩm: Dụng cụ phẫu thuật, thiết bị y tế, bàn mổ, khay inox.
Hóa chất – môi trường: Hệ thống xử lý nước, thiết bị chịu hóa chất, môi trường ăn mòn cao.
Hàng hải – năng lượng: Kết cấu tàu biển, thiết bị ngoài khơi, hệ thống chịu nước mặn.
Gia dụng và đời sống: Đồ dùng nhà bếp, thiết bị gia đình, sản phẩm trang trí.

Ngoài ra, thép không gỉ được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất ống inox, mặt bích, khớp nối, thiết bị công nghiệp, hệ thống cấp thoát nước và nhiều lĩnh vực khác.

Kết Luận

Thép không gỉ (inox) là vật liệu không thể thiếu trong nhiều lĩnh vực nhờ độ bền cao, khả năng chống ăn mòn tốt và tính ứng dụng linh hoạt. Việc hiểu rõ bản chất, phân loại và đặc tính của từng mác inox như 201, 304, 316 hay 430 sẽ giúp bạn lựa chọn vật liệu phù hợp, tối ưu chi phí và hiệu quả sử dụng. Asia Industry tự hào là đơn vị cung cấp và tư vấn giải pháp thép không gỉ uy tín, đồng hành cùng khách hàng trong việc lựa chọn đúng vật liệu, đảm bảo chất lượng cho từng công trình và dự án.

Liên hệ ngay với Asia Industry để được tư vấn và báo giá nhanh nhất!

📍 Địa chỉ: 934 Bạch Đằng, Thanh Lương, Hai Bà Trưng, Hà Nội

📞 Hotline: 0981 286 316

✉️ Email: vattuasia@gmail.com

🌐 Website: https://inoxsteel.vn